از رنگآمیزی گرم برای شناسایی و بررسی مورفولوژی و واکنش گرم باکتریها استفاده میشود. پس از رشد باکتری روی محیط کشت، میتوان با انجام رنگآمیزی گرم، شکل و آرایش باکتریها را بررسی کرد. باکتریها از نظر شکل میتوانند بهصورت کوکسی ، باسیل ، کوکوباسیل و سایر اشکال دیده شوند. همچنین نحوه قرارگیری آنها در کنار یکدیگر، مانند زنجیرهای یا خوشهای، قابل بررسی است.
کیت رنگآمیزی گرم معمولاً شامل چهار محلول اصلی است:
۱. کریستال ویوله ۲. لوگول ۳. محلول رنگبر ، معمولاً بر پایه الکل۴. سافرانین
نحوه انجام رنگآمیزی گرم:
ابتدا لوپ استریل شده و مقدار مناسبی از کلنی باکتری برداشته میشود. کلنی در یک قطره آب مقطر یا سرم فیزیولوژی روی لام پخش شده و یک گستره نازک تهیه میشود. سپس اجازه داده میشود گستره در مجاورت هوا خشک شود.
پس از خشک شدن، لام برای فیکس کردن گستره بهآرامی از روی شعله عبور داده میشود. پس از خنک شدن لام، مرحله رنگآمیزی آغاز میشود.
ابتدا کریستال ویوله روی گستره ریخته شده و مطابق دستورالعمل کیت، معمولاً حدود ۴۵ تا ۶۰ ثانیه روی نمونه باقی میماند. سپس با آب شستوشو داده میشود.
در مرحله بعد، لوگول روی گستره ریخته شده و حدود ۴۵ تا ۶۰ ثانیه باقی میماند. سپس با آب شستوشو داده میشود.
در مرحله سوم، محلول رنگبر بهصورت کنترلشده روی گستره اضافه میشود. این مرحله بسیار مهم است، زیرا زمان رنگبری باید مطابق دستورالعمل کیت و با توجه به ضخامت گستره انجام شود. پس از رنگبری، لام بلافاصله با آب شستوشو داده میشود.
در مرحله آخر، سافرانین روی گستره ریخته میشود تا باکتریهایی که در مرحله رنگبری رنگ اولیه خود را از دست دادهاند، رنگ صورتی تا قرمز به خود بگیرند. سپس لام شستوشو داده شده و پس از خشک شدن، یک قطره روغن ایمرسیون روی آن قرار داده میشود و نمونه با عدسی ۱۰۰× میکروسکوپ بررسی میشود.
در نتیجه:
باکتریهای گرممثبت: به رنگ بنفش دیده میشوند.باکتریهای گرممنفی: به رنگ صورتی تا قرمز دیده میشوند.
علاوه بر تعیین واکنش گرم، با استفاده از رنگآمیزی گرم میتوان شکل، اندازه نسبی و نحوه آرایش باکتریها را نیز بررسی کرد؛ برای مثال، کوکسیها ممکن است بهصورت زنجیرهای یا خوشهای مشاهده شوند.