HLA-B18 یک specificity از سیستم HLA-B است و محصولات ژنی مرتبط با آن در خانواده آللی HLA-B*18 قرار میگیرند. سیستم HLA یکی از مهمترین بخشهای ژنتیکی مرتبط با ارائه آنتیژن و تنظیم پاسخ ایمنی محسوب میشود.
شناسایی HLA-B*18 میتواند در زمینههایی مانند HLA Genotyping، ایمونوژنتیک، مطالعات ژنتیک جمعیت، تحقیقات مرتبط با پاسخ ایمنی و بررسیهای تحقیقاتی بیماریهای مرتبط با HLA کاربرد داشته باشد.
وجود HLA-B18 بهتنهایی به معنی ابتلا یا عدم ابتلا به یک بیماری خاص نیست و نتیجه آزمایش باید در کنار اطلاعات بالینی، سابقه فرد و سایر یافتههای آزمایشگاهی تفسیر شود.
Molecular Background
ژن HLA-B یکی از ژنهای کلاسیک Major Histocompatibility Complex (MHC) کلاس I است و پروتئین HLA-B را کد میکند.
HLA-B18 به یک specificity سرولوژیک از HLA-B اشاره دارد و از نظر مولکولی با خانواده آللی HLA-B*18 مرتبط است. خانواده HLA-B*18 شامل آللهای متعددی است و نامگذاری دقیق آنها بر اساس سیستم رسمی HLA انجام میشود.
بر اساس سیستم نامگذاری HLA، ساختار نام آللها میتواند شامل چند گروه عددی باشد که با علامت : از یکدیگر جدا میشوند. بنابراین، عبارت HLA-B*18 در سطح گروه آللی با یک آلل مشخص مانند HLA-B*18:01 یکسان نیست و resolution نهایی باید مطابق طراحی آزمون مشخص شود.
با توجه به polymorphism بسیار بالای ژنهای HLA، طراحی اختصاصی پرایمرها و/یا پروبها برای شناسایی هدف موردنظر اهمیت ویژهای دارد.
Clinical and Laboratory Applications
کیت HLA-B18 میتواند، بسته به Intended Use و اعتبارسنجی محصول، برای موارد زیر مورد استفاده قرار گیرد:
شناسایی HLA-B*18HLA Genotypingبررسی وضعیت ژنتیکی HLA-B18مطالعات ایمونوژنتیکمطالعات ژنتیک جمعیتبررسی توزیع آللهای HLA در جمعیتهای مختلفتحقیقات مرتبط با پاسخهای ایمنیمطالعات ارتباط HLA با بیماریهامطالعات مرتبط با استعداد ژنتیکیبررسی DNA انسانی در آزمایشگاههای ژنتیک و مولکولی
کاربرد بالینی نهایی باید مطابق Intended Use و دستورالعمل اختصاصی محصول تعیین شود.
Principle of the Assay
کیت بر پایه تکنولوژی Real-Time PCR برای شناسایی هدف مولکولی مرتبط با HLA-B*18 طراحی شده است.
فرآیند کلی آزمایش شامل مراحل زیر است:
Sample Collection → DNA Extraction → HLA-B18-Specific Amplification → Real-Time Detection → Quantitative / Genotypic Analysis → Result Interpretation
Step 1 – DNA Extraction
DNA ژنومی از نمونه مناسب استخراج میشود.
کیفیت، خلوص و مقدار DNA استخراجشده از عوامل مهم در عملکرد صحیح واکنش PCR هستند.
Step 2 – Target-Specific Amplification
DNA استخراجشده در واکنش PCR با استفاده از پرایمرها و در صورت وجود، پروبهای اختصاصی برای هدف HLA-B*18 مورد بررسی قرار میگیرد.
Step 3 – Real-Time Detection
فرآیند تکثیر DNA بهصورت Real-Time از طریق پایش سیگنال فلورسانس انجام میشود.
Step 4 – Quantitative / Genotypic Analysis
سیگنال حاصل بر اساس کنترلها، الگوریتم تحلیل و روش محاسباتی تعریفشده در IFU تفسیر میشود.
نوع گزارش نهایی—مانند qualitative genotype، quantitative signal، copy number یا سایر شاخصهای کمی—باید مطابق طراحی و اعتبارسنجی واقعی کیت تعیین شود.
HLA-B18 Detection
هدف اصلی آزمون، شناسایی توالی مولکولی مرتبط با HLA-B*18 در DNA نمونه است.
نتیجه مثبت میتواند نشاندهنده وجود هدف موردنظر در نمونه باشد؛ با این حال، سطح دقیق allele resolution باید بر اساس طراحی assay مشخص شود.
برای مثال، یک آزمون allele-specific ممکن است برای شناسایی یک گروه آللی یا یک زیرگروه مشخص طراحی شده باشد و الزاماً تمام جزئیات ژنوتیپ HLA-B فرد را تعیین نکند.
بنابراین:
HLA-B18 Detection ≠ Complete HLA-B Genotyping
مگر آنکه در طراحی و اعتبارسنجی محصول بهطور مشخص چنین قابلیتی تعریف شده باشد.
Allele Resolution and HLA Nomenclature
نامگذاری HLA بر اساس یک سیستم استاندارد بینالمللی انجام میشود.
در این سیستم، نام آلل میتواند به شکلهایی مانند:
HLA-B*18
یا با resolution بالاتر:
HLA-B*18:01
نمایش داده شود.
گروههای عددی مختلف در نام آلل اطلاعات متفاوتی درباره type، subtype و تفاوتهای توالی ارائه میکنند. بنابراین، سطح resolution قابل دستیابی با کیت باید بر اساس پرایمرها، پروبها و validation اختصاصی محصول مشخص شود.
اهمیت این موضوع در
HLA بسیار بالاست؛ زیرا خانواده HLA-B*18 شامل تعداد زیادی آلل شناختهشده است و این فهرست با گذشت زمان نیز بهروزرسانی میشود. گزارشهای رسمی جدید HLA همچنان آللهای جدیدی در گروه B*18 ثبت میکنند.
Quantitative Analysis
عبارت Quantitation در نام محصول باید بر اساس طراحی واقعی و اعتبارسنجی کیت تفسیر شود.
در صورت وجود قابلیت کمی، ارزیابی میتواند بر پایه پارامترهایی مانند:
Ct / Cq ValueCalibration CurveRelative QuantificationCopy NumberInternal ReferenceNormalized Signal
انجام شود.
از آنجا که HLA typing در اصل یک فرآیند ژنوتایپی است، روش دقیق Quantitation و واحد گزارش باید مطابق IFU محصول تعریف شود.
تمامی پارامترهای کمی، محدوده اندازهگیری، کالیبراسیون و Cut-off باید مطابق مشخصات فنی و اعتبارسنجی محصول تعیین شوند.
Internal Control
وجود Internal Control مناسب میتواند برای ارزیابی صحت فرآیند آزمایش اهمیت داشته باشد.